ఇరాన్: పర్షియన్ సౌందర్యం నుండి నేటి దుస్థితి వరకు

2026 మార్చి 01

ఆసిఫ్ ఎం బాసిత్, యూకే

సల్మాన్ అల్-ఫారిసీ భూమి మళ్ళీ వార్తల్లో నిలుస్తోంది. అయితే ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం యొక్క ఈ అనుచరుడికి సంబంధించిన శుభవార్తలతో కాదు, అలజడి, హింస మరియు సామూహిక అశాంతికి సంబంధించిన హృదయ విదారక వార్తలు మరియు దృశ్యాలతో అది వార్తల్లో నిలుస్తోంది. అత్యున్నత నాయకుడు, అంటే “ఆయతుల్లా” (అల్లాహ్ యొక్క చిహ్నం) అని పిలువబడే వ్యక్తి యూఎస్-ఇజ్రాయెల్ దళాల చేతిలో హతమయ్యారు. ప్రజలు ఈ విషయంలో హర్షించేవారు మరియు దుఃఖించేవారిగా రెండుగా విడిపోయారని చెప్పబడుతోంది.
ఒక పాఠశాలలో అమాయక బాలికలు చంపబడటం వంటి సంఘటనలు హృదయ విదారకంగా ఉన్నాయి. అయితే అంతే నిరాశాజనకమైన మరియు ఆశ్చర్యకరమైన విషయం ఏమిటంటే, ముస్లిం ప్రపంచ నాయకులు ఇరాన్‌ను పాశ్చాత్య శక్తుల దయాదాక్షిణ్యాలకు వదిలివేశారు. ఇక్కడ ఎవరూ ఇరాన్ రాజకీయ వ్యూహాల గురించి మాట్లాడటం లేదు; ఇరాన్ యొక్క అమాయక సామాన్య ప్రజల గురించి మాట్లాడుతున్నాము. తోటి ముస్లిం దేశాలు మౌనంగా చూస్తుండగా వారు అక్కడ ప్రాణాలు కోల్పోతున్నారు.
కానీ ముస్లిం దేశాల నాయకులందరికీ అంతకంటే పెద్ద పనులు ఉన్నాయి: “నేను అమెరికా మిత్రుడిని, నేనెలా మాట్లాడగలను?
ఇటీవల ఐ.ఎం.ఎఫ్ మంజూరు చేసిన రుణాల పరిస్థితి ఏమిటి? అమెరికాకు వైమానిక స్థావరం ఇచ్చినందుకు నాకు లభించే సహాయం మాటేమిటి? యూరోపియన్ యూనియన్‌తో నా వాణిజ్య ఒప్పందాలకు ఏమవుతుంది?
సౌదీ అరేబియా నా ఖండనను ఎలా చూస్తుంది?”
ఇటువంటి అనేక “ఏమవుతుందో” అనే ప్రశ్నలు ముస్లిం నాయకులను మౌనంగా ఉండేలా చేస్తున్నాయి.
ముస్లిం ప్రపంచ నాయకులు ఇరాన్ రాజకీయ సిద్ధాంతంతో లేదా మతపరమైన ధోరణితో ఏకీభవించినా, లేకపోయినా, ఇరాన్ సామాన్య ప్రజలు వారి సోదరులే. అత్యంత కల్లోలభరితమైన మరియు అనిశ్చితితో కూడిన ఈ సమయంలో, వారు ముస్లిం ప్రపంచాన్ని అయోమయంతో మరియు భారమైన హృదయంతో చూస్తున్నారు. వారి కళ్లలో తమ మహోన్నతమైన గత కాలం, చిన్నాభిన్నమైన వర్తమానం మరియు అస్పష్టమైన భవిష్యత్తుకు సంబంధించిన దృశ్యాలు మెదులుతున్నాయి.
నేడు ఇరాన్ అని పిలువబడే పర్షియన్ భూమి, ఇస్లామిక్ సామ్రాజ్య ప్రారంభ కాలంలో దాని సాహిత్య, మేధో, పరిపాలనా మరియు నిర్మాణ రంగాల సహకారానికి ప్రసిద్ధి చెందింది. అయితే ఇదంతా ప్రవక్త (స) కాలం తర్వాత జరిగింది. ఆయన కాలంలో, అరేబియా ద్వీపకల్పానికి పశ్చిమ భాగంలో సస్సానిడ్ సామ్రాజ్యం ఒక మహాశక్తిగా ఉండేది.
పర్షియా గురించి ప్రవక్త (స) ఒక మిశ్రమ దృక్పథాన్ని కలిగి ఉండేవారు. సస్సానిడ్ సామ్రాజ్య పతనాన్ని, అదే సమయంలో భూమి నుండి విశ్వాసం అదృశ్యమైనప్పుడు దానిని పునరుజ్జీవింపజేసేది పర్షియన్లేనని ఆయన అంచనా వేశారు. (సహీహ్ అల్-బుఖారీ, కితాబ్ అల్-తఫ్సీర్, హదీస్ 4897)
సస్సానిడ్ యుద్ధ తంత్రాలలో ప్రావీణ్యం ఉన్న సల్మాన్ అల్-ఫారిసీయే ఖందక్ యుద్ధ సమయంలో కందకం తవ్వాలనే ఆలోచనను ప్రతిపాదించారు. అది మదీనా నగరాన్ని రక్షించడంలో నిర్ణయాత్మకమైంది.
నేడు గ్లోబల్ పాలిటిక్స్‌లో ఒక మండుతున్న కేంద్రంగా మారిన పర్షియా, ఇస్లామిక్ సామ్రాజ్యంలో భాగమైంది ఖులాఫావురాషిదుల కాలంలోనే. ‘ఫారూఖ్-ఎ-అజం’ అని పిలువబడే ఉమర్ (ర) ఇబ్నుల్ ఖత్తాబ్ ఖాదీసియా యుద్ధంతో సహా అనేక పోరాటాల ద్వారా సస్సానిడ్ సామ్రాజ్యాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నారు. ఈ ఓటమి కలిగించిన గాయం ఎంత లోతైనదంటే, ఉమర్ (ర) తర్వాత అబూ లులు ఫిరోజ్ అనే పర్షియన్ చేతిలో వీరమరణం పొందారు. అలా ఇస్లాం మరియు పర్షియా మధ్య ఆ మిశ్రమ సంబంధం కొనసాగింది.
కానీ తర్వాతి దశాబ్దాలలో మరియు శతాబ్దాలలో, విశ్వాస సంరక్షకులుగా పర్షియా నుండి అనేకమంది మహానుభావులు ఉద్భవించారు. ఇమామ్ ముస్లిం, తిర్మిదీ, ఇబ్న్ మాజా వంటి గొప్ప హదీస్ పండితులు పర్షియాకు చెందినవారే. ఇస్లామిక్ విజ్ఞాన స్వర్ణయుగం ఇబ్న్ సీనా, అల్-బిరూనీ, అల్-రాజీ, నాసిర్ అల్-దీన్ అల్-తూసీ మరియు ఖచ్చితంగా ఇమామ్ అల్-గజాలీ వంటి వారి గొప్పతనానికి రుణపడి ఉంది. వీరంతా పర్షియన్ భూమికి చెందినవారే. ఇమామ్ అబూ హనీఫా పేరును కూడా విస్మరించలేము. పర్షియన్ సూఫీ సంప్రదాయంలోని జలాలుద్దీన్ రూమీని ఎలా మినహాయించగలము?
పర్షియన్ నిర్మాణశైలి ఇస్లామిక్ మసీదులను ఎంతగానో ప్రభావితం చేసింది. నేడు ప్రపంచవ్యాప్తంగా మసీదులలో కనిపించే గోపురాలు మరియు మినార్లు వాటి మూలాలను సస్సానిడ్ నిర్మాణశైలిలోనే కలిగి ఉన్నాయి.
నేడు టీవీ స్క్రీన్లపై మరియు సోషల్ మీడియాలో మనం చూస్తున్న సంఘర్షణ వెనుక ఉన్న రాజకీయాల గురించి వ్యాఖ్యానించడం కాదు. లేదా ఇరాన్‌లోని షియా-సున్నీ విభేదాల గురించి మాట్లాడటానికి కాదు. అలాగే ఏ వ్యక్తి గురించి విలపించడానికి కూడా కాదు.
అయితే, ముస్లిం ఐక్యత మరణించినందుకు మేము విలపిస్తున్నాము. ఇరాన్ – మిగిలిన ముస్లిం ప్రపంచంతో దాని విభేదాలు ఏవైనప్పటికీ – నేడు ఒంటరిగా నిలబడింది. ఇతర ముస్లిం నాయకులు తమ టీవీ గదుల్లో కూర్చుని ఇరాన్‌పై జరుగుతున్న దాడులను స్క్రీన్‌పై చూస్తున్నారు.
దాడిని ఖండిస్తూ ప్రకటనలు చేయడం సులభం – అది కేవలం పదాల కూర్పు మాత్రమే. ప్రపంచ రాజకీయ వేదికపై అవి విస్మరించబడటం కూడా అంతే సులభం. భౌగోళిక రాజకీయ విధానాల సిద్ధాంతపరమైన చెల్లుబాటు ఏదైనప్పటికీ, ఇరాన్ ఆర్గనైజేషన్ ఆఫ్ ఇస్లామిక్ కోఆపరేషన్ (OIC)లో ఒక సభ్య దేశం.
OIC సభ్య దేశాల మౌనం ప్రతి ముస్లింను దిగ్భ్రాంతికి గురిచేస్తోంది. మౌనం అంటే మేము ఉద్దేశించేది వారి ‘నిష్క్రియాత్మకత’. OIC యొక్క ఈ ఉదాసీనత ముస్లింలను ఒక విషయంలో దృఢంగా ఉంచుతుంది – ఇస్లాం కోల్పోయిన వైభవాన్ని పునరుజ్జీవింపజేయడానికి ఇటువంటి సంస్థలు మార్గం కావు.

alhakam.org
ఎం ఎ జైనుల్ ఆబిదీన్, దక్షిణ భారత ప్రచరణ కార్యదర్శి
02/03/2026