ఎన్ఐఏ అధికారుల కీలక బాధ్యతలు

దేశ భద్రత,సార్వభౌమత్వం,సమగ్రతను కాపాడడమే లక్ష్యంగా కేంద్ర ప్రభుత్వం అమలు చేస్తున్న ప్రధాన చట్టాల్లో చట్టవిరుద్ధ కార్యకలాపాల (నివారణ) చట్టం-యూఏపీఏ అత్యంత కీలకమైనది.ఉగ్రవాదం,దేశ వ్యతిరేక కార్యకలాపాలను అరికట్టేందుకు 1967లో ఈ చట్టాన్ని తీసుకువచ్చారు.చట్టం నేపథ్యం
యూఏపీఏ చట్టం 1967లో అమలులోకి వచ్చింది.దేశ భద్రతకు ముప్పుగా మారుతున్న శక్తులను నియంత్రించేందుకు 2004,2008,2012 మరియు 2019లో పలు కీలక సవరణలు చేశారు.ఉగ్రవాద కార్యకలాపాల నిరోధం,దేశ వ్యతిరేక శక్తులపై కఠిన చర్యలే ఈ చట్టం ప్రధాన లక్ష్యం.

“‘చట్టవిరుద్ధ కార్యకలాపం’ అంటే?”

భారతదేశ భూభాగాన్ని విడగొట్టాలనే ప్రయత్నాలు,దేశంపై యుద్ధం ప్రకటించడం,ప్రజల్లో భయాందోళనలు సృష్టించడం,రాజ్యాంగ విరుద్ధంగా వ్యవహరించడం వంటి చర్యలు ఈ చట్టం పరిధిలోకి వస్తాయి.

“2019 సవరణ-కీలక మార్పులు”

2019లో చేసిన సవరణతో యూఏపీఏ మరింత కఠినంగా మారింది.గతంలో కేవలం సంస్థలను మాత్రమే ఉగ్రవాద సంస్థలుగా ప్రకటించే అవకాశం ఉండగా,ఇప్పుడు వ్యక్తులను కూడా ఉగ్రవాదులుగా ప్రకటించే అధికారం కేంద్ర ప్రభుత్వానికి లభించింది.అలాగే జాతీయ దర్యాప్తు సంస్థ అధికారులకు విస్తృత అధికారాలు కల్పించారు.యూఏపీఏ కింద జాతీయ దర్యాప్తు సంస్థ అధికారుల విధులు
యూఏపీఏ అమలులో జాతీయ దర్యాప్తు సంస్థ పాత్ర అత్యంత కీలకం.దేశవ్యాప్తంగా ఉగ్రవాదం,దేశ వ్యతిరేక కార్యకలాపాలకు సంబంధించిన కేసులను దర్యాప్తు చేయడం.రాష్ట్ర పోలీసుల నుంచి కేసులను స్వాధీనం చేసుకొని స్వతంత్రంగా విచారణ చేపట్టడం.నిందితుల ఆస్తులను గుర్తించి,చట్టప్రకారం జప్తు చేయడం.ఉగ్రవాదానికి సంబంధించిన నిధుల లావాదేవీలు,నిషేధిత సంఘాలతో సంబంధాలు,విదేశీ సంబంధాలపై లోతైన విచారణ నిర్వహించడం.ప్రత్యేక జాతీయ దర్యాప్తు సంస్థ న్యాయస్థానాల్లో అభియోగ పత్రాలు దాఖలు చేసి, కేసుల విచారణను వేగవంతం చేయడం.

ఎందుకు కఠినమైన చట్టం?

యూఏపీఏ చట్టం సాధారణ నేర చట్టాల కంటే కఠినంగా ఉంటుంది.
బెయిల్ కష్టం:ఈ చట్టం కింద అరెస్టయితే బెయిల్ పొందడం చాలా క్లిష్టం.నిందితుడు తప్పు చేయలేదని ప్రాథమికంగా న్యాయస్థానం నమ్మినప్పుడే బెయిల్ లభిస్తుంది.
సుదీర్ఘ నిర్బంధం:సాధారణంగా 90 రోజుల్లో అభియోగ పత్రం దాఖలు చేయాల్సి ఉండగా,ఈ చట్టం కింద దర్యాప్తు సంస్థలకు 180 రోజుల వరకు గడువు ఉంటుంది.
కఠిన శిక్షలు:నేరం రుజువైతే కనిష్టంగా ఐదేళ్ల జైలు శిక్ష నుంచి గరిష్టంగా మరణశిక్ష వరకు విధించే అవకాశం ఉంది.

“విమర్శలు,వివాదాలు”

యూఏపీఏ చట్టం దుర్వినియోగం అవుతుందన్న ఆరోపణలు మానవ హక్కుల సంఘాల నుంచి వస్తున్నాయి.రాజకీయ ప్రత్యర్థులు,ప్రభుత్వ విధానాలను విమర్శించే వారిపై ఈ చట్టాన్ని ప్రయోగిస్తున్నారనే విమర్శలు ఉన్నాయి. అలాగే ఈ చట్టం కింద నమోదయ్యే కేసుల్లో శిక్షా శాతం తక్కువగా ఉండటం వల్ల పలువురు విచారణ ఖైదీలుగా ఏళ్ల తరబడి జైళ్లలోనే గడపాల్సి వస్తోందన్న ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది.దేశ రక్షణ దృష్ట్యా ఉగ్రవాదాన్ని అణిచివేయడానికి యూఏపీఏ వంటి కఠిన చట్టాలు అవసరమని ప్రభుత్వం స్పష్టం చేస్తోంది.అయితే అమాయకులు బలికాకుండా,రాజ్యాంగం కల్పించిన ప్రాథమిక హక్కులకు భంగం కలగకుండా,జాతీయ దర్యాప్తు సంస్థతో పాటు ఇతర దర్యాప్తు సంస్థలు ఈ చట్టాన్ని సమతుల్యంగా వినియోగించడమే అసలైన సవాలుగా నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.