తెలంగాణ గడ్డపై పుట్టి.. భారత ఆర్థిక వ్యవస్థకు పునాదులు వేసిన మహామేధావి పివి.నరసింహారావు

మాజీ ప్రధాని పాములపర్తి వెంకట నరసింహారావు జయంతి సందర్భంగా తెలుగు గళం దినపత్రిక ప్రత్యేక కథనం

“దేశాన్ని సంక్షోభం నుంచి గట్టెక్కించిన అపర చాణక్యుడు…ఆర్థిక సంస్కరణల పితామహుడు…మౌనంతోనే చరిత్రను మార్చిన మహానేత…”ఈ విశేషణాలన్నీ ఒక్క వ్యక్తికి మాత్రమే సరిపోతాయి. ఆయనే మాజీ ప్రధాని పాములపర్తి వెంకట నరసింహారావు. భారతదేశం తీవ్ర ఆర్థిక సంక్షోభంలో ఉన్న సమయంలో బాధ్యతలు చేపట్టి, తన దూరదృష్టి, రాజకీయ చాతుర్యం, ఆర్థిక సంస్కరణలతో దేశ భవిష్యత్తును మార్చిన దార్శనికుడు పీవీ. తెలంగాణ నేలపై జన్మించిన ఆయన, దేశ చరిత్రలో అత్యంత సమర్థవంతమైన ప్రధానమంత్రుల్లో ఒకరిగా చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయారు.

గ్రామీణ నేపథ్యంలో ప్రారంభమైన మహోన్నత ప్రయాణం
1921 జూన్ 28న అప్పటి హైదరాబాద్ సంస్థానంలోని వరంగల్ జిల్లా (ప్రస్తుత హనుమకొండ జిల్లా) లక్నేపల్లి గ్రామంలో పీవీ నరసింహారావు జన్మించారు. ఆయన కన్న తల్లిదండ్రులు పాములపర్తి సీతారామారావు, రుక్మిణమ్మ. మూడేళ్ల వయసులో కరీంనగర్ జిల్లాలోని వంగర గ్రామానికి చెందిన పాములపర్తి రంగారావు, రత్నమ్మ దంపతులు ఆయనను దత్తత తీసుకున్నారు. వంగర గ్రామంలోనే బాల్యం గడిపిన పీవీ చిన్నప్పటి నుంచే అసాధారణ జ్ఞాపకశక్తి, చదువుపై మక్కువ, ప్రశాంత స్వభావంతో అందరి దృష్టిని ఆకర్షించారు.కుటుంబం కంటే దేశసేవకే ప్రాధాన్యం
పీవీ నరసింహారావు భార్య సత్యమ్మ. వీరికి ముగ్గురు కుమారులు, ఐదుగురు కుమార్తెలు ఉన్నారు. కుటుంబ బాధ్యతలను నిర్వర్తిస్తూనే ప్రజాసేవను జీవిత ధ్యేయంగా మార్చుకున్నారు. వ్యక్తిగత జీవితాన్ని కంటే దేశ ప్రయోజనాలకే ఎక్కువ ప్రాధాన్యం ఇచ్చిన నాయకుడిగా ఆయన పేరు పొందారు.

17 భాషల్లో ప్రావీణ్యం… అపారమైన మేధస్సు
తెలంగాణలో ప్రాథమిక విద్య పూర్తిచేసిన ఆయన, మహారాష్ట్రలోని ఫెర్గూసన్ కళాశాల, నాగ్‌పూర్ విశ్వవిద్యాలయంలో న్యాయశాస్త్రం అభ్యసించారు. విద్యార్థి దశలోనే జాతీయ భావాలు, సామాజిక చైతన్యం, సాహిత్యంపై ఆసక్తి పెంపొందించుకున్నారు.తెలుగు, హిందీ, ఇంగ్లీష్, ఉర్దూ, మరాఠీ, సంస్కృతం, తమిళం, కన్నడ, ఫ్రెంచ్, స్పానిష్, అరబిక్, పర్షియన్ తదితర 17కు పైగా భాషల్లో మాట్లాడగలిగే, రాయగలిగే బహుభాషా కోవిదుడిగా పీవీ ప్రపంచవ్యాప్తంగా గుర్తింపు పొందారు.

స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలో చురుకైన పాత్ర
హైదరాబాద్ సంస్థానంలో నిజాం పాలన, రజాకార్ల అరాచకాలకు వ్యతిరేకంగా జరిగిన ఉద్యమాల్లో చురుకుగా పాల్గొన్నారు. స్వామి రామానంద తీర్థ ప్రభావంతో హైదరాబాద్ విమోచన ఉద్యమంలో పాల్గొని జైలుశిక్ష కూడా అనుభవించారు. ప్రజాస్వామ్య విలువల పట్ల ఆయనకు ఉన్న అంకితభావం అప్పుడే స్పష్టమైంది.

మంథని ఎమ్మెల్యే నుంచి ముఖ్యమంత్రి వరకు
స్వాతంత్ర్యం తర్వాత కాంగ్రెస్ పార్టీలో చేరిన పీవీ, 1957లో మంథని నియోజకవర్గం నుంచి తొలిసారి ఎమ్మెల్యేగా ఎన్నికయ్యారు.అనంతరం వరుసగా నాలుగు సార్లు విజయం సాధించారు. జైలు, సమాచార, విద్య, శాసన వ్యవహారాల వంటి కీలక శాఖలకు మంత్రిగా పనిచేశారు.1971 నుంచి 1973 వరకు ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రిగా బాధ్యతలు నిర్వహించారు. ఆయన ప్రవేశపెట్టిన భూగరిష్ట పరిమితి చట్టం, భూసంస్కరణలు దేశవ్యాప్తంగా ప్రశంసలు అందుకున్నాయి. వెనుకబడిన వర్గాలు, గ్రామీణాభివృద్ధికి ఆయన విశేష కృషి చేశారు.

జాతీయ రాజకీయాల్లో కీలక పాత్ర
ఇందిరాగాంధీ, రాజీవ్ గాంధీ ప్రభుత్వాల్లో విదేశాంగ, హోం, రక్షణ, మానవ వనరుల అభివృద్ధి వంటి అత్యంత కీలక శాఖలకు కేంద్ర మంత్రిగా పనిచేశారు. విదేశాంగ మంత్రిగా భారత ప్రతిష్ఠను అంతర్జాతీయ వేదికపై మరింత బలోపేతం చేశారు.

1991…భారత భవిష్యత్తును మార్చిన నాయకత్వం
1991లో రాజీవ్ గాంధీ హత్య అనంతరం జరిగిన ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్ అతిపెద్ద పార్టీగా అవతరించింది. రాజకీయాల నుంచి విశ్రాంతి తీసుకోవాలని భావిస్తున్న సమయంలోనే దేశం తీవ్రమైన ఆర్థిక సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొంటుండటంతో పీవీ నరసింహారావును ప్రధానిగా ఎన్నుకున్నారు.దక్షిణ భారతదేశం నుంచి పూర్తి ఐదేళ్లు ప్రధానిగా పనిచేసిన తొలి నాయకుడిగా ఆయన చరిత్ర సృష్టించారు.అంతేకాదు, మైనారిటీ ప్రభుత్వాన్ని పూర్తి కాలం విజయవంతంగా నడిపిన అరుదైన ఘనతను సొంతం చేసుకున్నారు.
ఆర్థిక సంస్కరణలతో నవభారతానికి శ్రీకారం
అప్పటి ఆర్థిక మంత్రి డాక్టర్ మన్మోహన్ సింగ్‌తో కలిసి సరళీకరణ, ప్రైవేటీకరణ, ప్రపంచీకరణ (LPG) విధానాలను అమలు చేశారు. లైసెన్స్ రాజ్‌కు ముగింపు పలికారు. విదేశీ పెట్టుబడులకు ద్వారాలు తెరిచారు. ఐటీ, సేవారంగాల అభివృద్ధికి బలమైన పునాదులు వేశారు. విదేశీ మారక నిల్వలను కాపాడి భారత ఆర్థిక వ్యవస్థను స్థిరీకరించారు.
నేటి భారత ఆర్థిక శక్తికి పునాదులు వేసిన మహానేతగా పీవీని “భారత ఆర్థిక సంస్కరణల పితామహుడు”గా కీర్తిస్తారు.
విదేశాంగ విధానంలో కొత్త అధ్యాయం
“లుక్ ఈస్ట్ పాలసీ” ద్వారా తూర్పు ఆసియా దేశాలతో వ్యాపార, దౌత్య సంబంధాలను బలోపేతం చేశారు. ఇజ్రాయెల్‌తో పూర్తి స్థాయి దౌత్య సంబంధాలను పునరుద్ధరించడం, అమెరికాతో సంబంధాలను మెరుగుపరచడం వంటి నిర్ణయాలు భారత విదేశాంగ చరిత్రలో కీలక మలుపుగా నిలిచాయి.
సాహిత్యంలోనూ చిరస్మరణీయ ముద్ర
రాజకీయవేత్త మాత్రమే కాదు, గొప్ప రచయిత, అనువాదకుడు కూడా. “ది ఇన్‌సైడర్” నవల ద్వారా రాజకీయాల అంతర్గత కోణాలను ఆవిష్కరించారు. విశ్వనాథ సత్యనారాయణ రచించిన “వేయిపడగలు”ను “సహస్ర ఫణ్” పేరుతో హిందీలోకి అనువదించి కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారాన్ని అందుకున్నారు. మరాఠీ నవల “పాంథ్”ను తెలుగులో “అబల జీవితం”గా అనువదించారు.
‘మౌనముని’… ‘అపర చాణక్యుడు’
పీవీ నరసింహారావు నిరాడంబరతకు ప్రతీక. క్లిష్ట పరిస్థితుల్లోనూ ప్రశాంతంగా నిర్ణయాలు తీసుకునే ఆయన రాజకీయ చాతుర్యానికి “అపర చాణక్యుడు”, మౌన స్వభావానికి “మౌనముని” అనే బిరుదులు లభించాయి.
భారత రత్నతో అత్యున్నత గౌరవం
దేశానికి ఆయన చేసిన అసమాన సేవలను గుర్తిస్తూ భారత ప్రభుత్వం 2024లో మరణానంతరం దేశ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం “భారత రత్న”తో గౌరవించింది.
చిరస్థాయిగా నిలిచే వారసత్వం
2004 డిసెంబర్ 23న న్యూఢిల్లీలో గుండెపోటుతో కన్నుమూసిన పీవీ నరసింహారావు భౌతికంగా లేకపోయినా, ఆయన ఆలోచనలు, సంస్కరణలు, పరిపాలనా దూరదృష్టి భారత అభివృద్ధి ప్రయాణంలో నేటికీ మార్గదర్శకంగా నిలిచాయి.
తెలంగాణ గడ్డపై పుట్టి ప్రపంచ వేదికపై భారత ప్రతిష్ఠను నిలబెట్టిన మహానేత పాములపర్తి వెంకట నరసింహారావు. దివాళా అంచున ఉన్న దేశాన్ని ఆర్థిక మహాశక్తిగా తీర్చిదిద్దిన దార్శనికుడు. ఆయన చూపిన సంస్కరణల బాటే నేటి భారత అభివృద్ధికి మూలస్తంభం. పీవీ జయంతి సందర్భంగా ఆ మహామేధావికి తెలుగు గళం ఘన నివాళులు అర్పిస్తోంది.